Kredi ve Yurtlar Genel Müdürüğü’ne (KYK) bağlı yurtlarda başlatılan yeni uygulama kapsamında öğrencilerin gece yurda giriş yapmadığında “velilere” “Yurda giriş yapılmamıştır” içerikli SMS gönderilmesi öğrenciler arasında tepkiye yol açtı. 

Unises’e konuşan öğrenciler bu uygulamanın mahremiyet ve birey olarak kendi adına karar verme sürecini ihlal ettiğini ifade etti. Bu uygulamanın aile aracılığıyla reşit bireyler üzerinde bir baskı aracı olarak kullanıldığını ileri sürdüler. Diğer yandan toplumsal cinsiyet eşitsizliği bağlamında, uygulamanın kadın öğrenciler üzerinde bir tahakküm kurmak ve özgürlüğünü kısıtlamak olarak kullanılacağını belirttiler. 

“KYK yurtlarının çözülmesi gereken sorunları var”

Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler 3. Sınıf öğrencisi  İdil, ilk barınma tercihinin KYK yurtları olduğunu ancak koşulları ve kısıtlayıcı yurt kurallarından dolayı orada kalmayı tercih etmediğini söyledi.

“Çevremdeki KYK’da barınan arkadaşlarım, özellikle kadın öğrencilere kısıtlayıcı kuralların olduğunu belirtiyorlar.  Bu SMS uygulaması da bunlardan biri. Bu uygulamayı eleştirdiğim noktalar biri reşit bir bireyin ailesine mesaj göndererek öğrencinin özel alanının ihlal etmesidir. Yalnızca kadın öğrencilerin ailelerine mesaj gönderilmesi cinsiyetçi bir yaklaşım olduğunu görüyoruz. Uygulama aile aracılığı ile baskı mekanizması kurarak öğrencilerin özgürlüğünü kısıtlamaya odaklı. Bunun güvenliği sağlamak amaçlı bir uygulama olduğu öne sürülse de öğrencilerin rızası alınmadan öğrencilerin gözetim altına alınmak istendiği açıktır. Aile baskısından uzaklaşmak isteyip kendi bireyselliğini kazanmak için üniversiteye gelen arkadaşlarımız var. Bu uygulama ile aile baskısını öğrenciler daha da hissediyor. KYK yurtlarında birçok sorun olduğunu ve sık sık gündeme gelmesiyle biliyoruz. Öncelikli olarak çözülmesi gereken sorunlar var.  Kapasitelerin giderek arttırılması, beslenmedeki birtakım sorunların ivedilikle çözülmesi gerekirken başka konulara odaklanılıyor. Öğrencilerin asıl problemleri asansörlerin denetlenmemesi, yemekhane yemeklerindeki yetersizlikler, altı kişilik odalarda barınmaya çalışmaya mahkum edilmesidir. Asıl mesele güvenlik ise yurtlarda güvenliği sağlayacak başka uygulamalar geliştirilmelidir.”

“23 yaşımdayım, ailem velim değil”

KYK yurtlarında kalan bir üniversite öğrencisi olan Meryem, uygulamadan duyduğu rahatsızlığı şöyle anlattı:

“Yurt yönetiminin geç giriş yaptığımda aileme otomatik olarak SMS gönderen uygulaması nedeniyle ciddi bir rahatsızlık duyuyorum. Ben 23 yaşında, kendi hayatını yöneten, çalışan ve kendi gelirini kazanan reşit bir bireyim. Ailem yasal olarak benim velim değildir. Buna rağmen, yurda geç giriş yaptığım anda aileme bildirim gitmesi, beni hâlâ çocukmuşum gibi konumlandıran, bireyselliğimi ve özgürlüğümü yok sayan bir uygulama niteliği taşıyor. 

“Bu uygulamanın üzerimde bir baskı mekanizması yarattığını düşünüyorum. Bana ‘Sen kendi kararlarını veremezsin, seni kontrol etmemiz gerekiyor’ mesajı veriyor. Oysa yetişkin bir birey olarak kendi sorumluluklarımı üstleniyor, çalışıyor, üretiyor ve hayatımı sürdürebiliyorum. Kendimi yetişkin olarak görmem gereken bir dönemde, böyle bir kontrol mekanizmasına maruz bırakılmam, hem psikolojik olarak hem de bireysel gelişimim açısından olumsuz etkiler yaratıyor.

“Ben bugün öğrenciyim. Yakın zamanda, eğitimini aldığım alanda profesyonel hayata adım atacağım. Kendi yaşamının sorumluluğunu alması gereken bir bireye, ‘Sen hâlâ kendi başına karar veremezsin’ algısının dayatılması, ileride haklarını savunabilen, özgüvenli bir yetişkin olmamı nasıl destekleyebilir? Bu uygulama, yetişkinliğimi tanımamakla kalmıyor, kendi haklarımı savunma kapasitemi zedeliyor.”

 “Ben bir öğrenciyim, ama aynı zamanda reşit ve bağımsız bir bireyim. Yurt yönetiminden, yetişkin bireylerin mahremiyetine ve özerkliğine saygı duyan, çağdaş ve destekleyici bir yaklaşım beklemek en doğal hakkımızdır.”

“Erkek öğrencilere bildirim gitmemiş”

Meryem, uygulamanın yol açtığı ihlalleri şöyle sıraladı:

“ Reşitlik ilkesinin ihlal edilmesi: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’na göre 18 yaşını dolduran her birey reşittir. Reşit bir bireyin, veli iznine tabi olmaksızın kişisel kararlarını alabilme, özel hayatını düzenleyebilme hakkı bulunuyor. Velilere bildirim yapılması, reşit bir bireyin hukuki statüsüne aykırı bir vesayet ilişkisi yaratıyor. 

“ Özel Hayatın Gizliliği: Reşit bir bireyin nerede ve ne zaman bulunacağı kararı, özel hayatının bir parçasıdır. Yurtta bulunmama durumunun veliye bildirilmesi, Anayasa ile güvence altına alınan özel hayatın gizliliği hakkına müdahale teşkil ediyor. 

“Keyfiyet ve Eşitsizlik: Yurt yönetiminin bu uygulamasının, sadece kız öğrencilere yönelik olduğu yönünde kuvvetli şüphelerim bulunuyor. Erkek arkadaşlarımla yaptığım görüşmelerde, aynı yaş ve statüdeki erkek öğrencilere böyle bir bildirimin gitmediği anlaşılmıştır. Bu durum, kız öğrenciler üzerinde haksız bir denetim mekanizması oluşturuyor ve eşitlik ilkesine aykırılık teşkil ediyor. Bu uygulama, mevcut hukuk düzeniyle ve anayasal haklarla bağdaşmıyor.”